«Қазақстан Республикасының Президенті болып туғаннан Қазақстан Республикасының азаматы, 40 жастан кіші емес, мемлекеттік тілде еркін сөйлейтін, соңғы 15 жылда Қазақстанда тұрақты тұратын, жоғары білімді, мемлекеттік қызметте немесе сайланбалы мемлекеттік лауазымдарда кемінде 5 жылдық еңбек өтілі бар азамат сайлана алады».
Талаптар бойынша еңбек өтілі қазіргі заңнамада бар, атап айтқанда, ол Қазақстан Республикасындағы «Сайлаулар туралы» Конституциялық заңның 54-бабында белгіленген. Кандидаттарға қойылатын талаптар Конституция деңгейінде көрсетілгендіктен, бұл норма Конституцияда бекітілген, сонымен қатар конституциялық заң арқылы қосымша талаптар қойылуы мүмкіндігі алынып тасталған.
Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайдың 5-ші отырысында былай деп айтты: «Халықаралық тәжірибеге сәйкес, біз Конституцияда мемлекет басшысының кезектен тыс сайлауын екі ай ішінде өткізу нормасын бекітуіміз қажет... Алдағы уақытта біздің еліміздің кез келген басшысы сайлауларда легитимдігін дәлелдеуі тиіс. Бұл өзгерістер болашақ басшылар үшін маңызды сигнал болады».
Осыған байланысты, Президенттің сайлау мерзімі өзгертілді — Президенттің өкілеттігі аяқталғанға дейін 2 айдан кешіктірмей сайлау өткізу көзделді. Бұл нормамен бірге, Президенттің ант беру мерзімі өзгертіліп, жаңа Президент ант берген сәттен бастап тиісті ережелер белгіленді.
Президенттің Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдаулары туралы сөз тіркесі алынып тасталды. Практикада Президент халыққа жылына бір реттен артық жолдай алады. Мысалы, 2022 жылы Президенттің екі Жолдауы болды.
Бұрын мемлекеттік органдардың маңызды лауазымды тұлғаларын тағайындау/келісу/сайлау Президент, Сенат және Мәжіліс Парламентінің бірлескен шешімімен жүзеге асырылатын. Парламенттік реформа аясында және бір палаталы Ұлттық құрылтайдың құрылуына байланысты, Президенттің осы лауазымдарға тағайындау өкілеттіктері қайта қаралды.
Вице-президент лауазымы бекітілгеннен кейін, Президенттің оны Ұлттық құрылтаймен келісім арқылы тағайындауы белгіленді. Сонымен қатар, Президент Ұлттық құрылтайдың депутаттарының жалпы санының көпшілігінің келісімімен Конституциялық Соттың 10 судьясын 8 жылға, Орталық сайлау комиссиясының 6 мүшесін 5 жылға, Жоғары аудиторлық палатаның 8 мүшесін 5 жылға тағайындайды, оларды қызметтен босатуға да құқылы. Қазақстан Республикасының Президенті Ұлттық құрылтайдың келісімін екі реттен кейін бермеген жағдайда құрылтайды таратуға құқылы.
Президенттің Құрылтай болмаған кезеңде заң күшіне ие жарлықтар шығаруға құқылы екендігі бекітілді. Бұл өзгеріс Құрылтай уақытша болмаған жағдайда заң шығарудың үздіксіздігін қамтамасыз ету мақсатында енгізілді.




