Ұсынылып отырған Конституция жобасының басты идеяларының бірі – адамға бағдарлану қағидатын құқықтық жүйенің өзегіне айналдыру. Құжаттың кіріспе бөлігінде адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекеттің ең жоғары құндылығы ретінде бекітілуі кездейсоқ емес. Бұл норма бүкіл конституциялық мәтінге бағыт-бағдар беретін іргелі өлшем қызметін атқарады.
Адамды мемлекеттің объектісі емес, оның басты мақсаты ретінде тану билік логикасын өзгертеді. Мұндай жағдайда мемлекеттік институттардың тиімділігі қабылданған шешімдердің санымен емес, азаматтың нақты қорғалу деңгейімен өлшенеді. Конституция жобасы осы көзқарасты құқықтық тұрғыдан бекітіп, оны декларациядан әрекет ету қағидасына айналдыруға талпыныс жасайды.
Сонымен қатар жобада мемлекеттіліктің өзгермейтін негіздері айқындалған. Егемендік, аумақтық тұтастық, басқару нысаны сияқты іргелі қағидаттардың бекітілуі мемлекеттің тұрақтылығы мен сабақтастығын қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл нормалар саяси өзгерістерге қарамастан, конституциялық қаңқаның сақталуына кепілдік береді.
Президенттік биліктің бір жеті жылдық мерзіммен шектелуі де осы логиканың жалғасы ретінде көрінеді. Мұндай шешім биліктің алдын ала болжамдылығын арттырып, жеке тұлғаларға емес, институттарға негізделген басқару моделін нығайтады. Уақытша мандат билікті жауапкершілікпен қолдануға мәжбүрлейтін құқықтық шектеу ретінде қызмет етеді.
Конституция жобасындағы ең маңызды институционалдық жаңалықтардың бірі – Конституциялық соттың өкілеттіктерін кеңейту. Азаматтардың нормативтік құқықтық актілерге тікелей шағымдану мүмкіндігі құқық қорғау жүйесінде түбегейлі өзгеріс әкеледі. Бұл мемлекет пен қоғам арасындағы қайшылықтарды саяси алаңнан құқықтық кеңістікке көшіреді.
Конституциялық бақылаудың күшеюі азаматқа пассивті бақылаушы рөлінен шығуға мүмкіндік береді. Енді ол өз құқықтарының сақталуын талап ететін толыққанды құқық субъектісіне айналады. Мұндай тетік билікті шектеудің және заң үстемдігін қамтамасыз етудің маңызды құралы болып табылады.
Қорытындылай айтқанда, Конституция жобасы адамға бағдарланған мемлекетті қалыптастыруға және билікті құқық арқылы шектеуге бағытталған жүйелі қадам ретінде бағалануы мүмкін. Алайда бұл мақсаттардың жүзеге асуы тек мәтінге емес, оны іске асыратын заңдарға, сот практикасына және құқықтық мәдениет деңгейіне байланысты болмақ. Сондықтан қоғамдық талқылау тек формальды рәсім емес, конституциялық реформаның ажырамас бөлігі болуы тиіс.
