Қазақстан Республикасының Конституциясына адамға бағдарланған мемлекет қағидаттарын, жеке тұлғаның қол сұғылмаушылығын, негізгі адам құқықтарын қорғауды және сот билігінің тәуелсіздігін күшейтуге бағытталған маңызды өзгерістер енгізілмек. Бұл туралы Конституциялық комиссияның төртінші отырысында қаралған Негізгі заңға енгізілетін түзетулердің жиынтық жобасында айтылды.
Жиынтық жобаны таныстыру барысында Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов «Негізгі құқықтар, бостандықтар және міндеттер» деп өзгертілген бөлім атауы оның мазмұнын толық ашатынын атап өтті. Ұсынылып отырған жаңашылдықтар адамды ең жоғары құндылық ретінде тану қағидатына негізделе отырып, құқықтар мен бостандықтарды іске асыру және қорғау кепілдіктерін едәуір күшейтеді.
Атап айтқанда, өмір сүру құқығын абсолютті түрде тану, адамға бағдарланған көзқарас, жеке тұлғаның қол сұғылмаушылығы, «Миранда ережелерін» бекіту, цифрлық дәуірде дербес деректерді қорғау, ар-намыс пен қадір-қасиетті, сондай-ақ әлеуметтік құқықтарды қорғау тетіктері нақтыланады. Сонымен қатар құқықтық айқындық қағидаты да күшейтіледі.
Бақыт Нұрмұхановтың айтуынша, қазіргі Конституцияның 7-бөлімінде көзделген кейбір әділ сот қағидаттары адам құқықтарының кепілдігі ретінде жаңа бөлімге ауыстырылып, жеке бапқа біріктіріледі. Сөз бен шығармашылық еркіндігі жаңа мазмұнмен толықтырылып, оның жекелеген түрлері айқындалып, зияткерлік меншікті қорғау кепілдіктері күшейтіледі.
Сонымен қатар Конституцияда неке мен отбасы құндылықтарын қорғау, сондай-ақ қоршаған ортаны сақтау жөніндегі міндеттер күшейтіледі. «Сот төрелігі. Прокуратура. Құқық қорғау тетіктері» деп қайта аталған бөлімде сот билігіне қатысты маңызды өзгерістер қарастырылған. Олар сот ісін жүргізу нысандарын кеңейтуге, әділ соттың конституциялық қағидаттарын және судьялардың тәуелсіздігін нығайтуға, сондай-ақ сот жүйесіндегі кадрлық мәселелерді жетілдіруге бағытталған.
Бұдан бөлек, Конституцияда адвокатураның құқықтық мәртебесін бекітетін жеке бап енгізу көзделіп отыр. Курултай институтының құрылуына байланысты «Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару» бөліміне де нақты өзгерістер енгізіледі.
Сондай-ақ «Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу» атты жаңа бөлім Негізгі заңды озық халықаралық тәжірибеге сай жаңғыртуға мүмкіндік береді.
