Қазақстан Республикасының Конституциясы – тек мемлекеттік билік тармақтарының өкілеттігін айқындайтын құқықтық акт емес, ол – қоғамның дамуына бағыт-бағдар беретін құндылықтық тұғырнама. Оның кіріспесі мемлекеттің тарихи негізін, стратегиялық мақсаттарын және азаматтық жауапкершіліктің маңызын айқындайды.
Егемендік пен мемлекеттіліктің берік іргетасы
Кіріспеде қазақ жеріндегі мемлекеттілік дәстүрінің тереңдігі атап көрсетіліп, тарихи сабақтастық идеясы бекітіледі. Бұл ұстаным тәуелсіз Қазақстанның тамыры ғасырлар қойнауында жатқанын дәлелдейді. Егемендік, аумақтық тұтастық және шекаралардың мызғымастығы туралы қағидаттар мемлекет қауіпсіздігі мен тұрақтылығының басты кепілі ретінде белгіленген.
Мұндай нормалар елдің ішкі бірлігі мен сыртқы саяси дербестігін сақтауға бағытталған. Олар мемлекеттің тәуелсіздікке деген берік ұстанымын айқындап, болашақ дамудың негізін қалайды.
Әділет, заң үстемдігі және адам құқығы
Жаңартылған кіріспеде әділетті қоғам құру идеясы негізгі бағдар ретінде көрініс тапқан. «Заң мен тәртіп» қағидаты – құқық үстемдігін қамтамасыз етудің, мемлекеттік басқаруда жауапкершілікті арттырудың айқын көрінісі.
Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының басымдығы ерекше атап өтілуі – демократиялық мемлекеттің басты сипаты. Бұл норма мемлекеттік органдар қызметінің азамат мүддесіне бағытталуы тиіс екенін білдіреді.
Қоғамдық келісім және орнықты даму
Қазақстанның көпэтносты және көпконфессиялы құрылымын ескере отырып, кіріспеде этносаралық және конфессияаралық келісімді сақтау маңызды басымдық ретінде бекітілген. Бұл – қоғамдық бейбітшілік пен тұрақтылықтың негізі.
Сонымен қатар мәдениет, білім, ғылым және инновация елдің болашағын айқындайтын факторлар ретінде көрсетілген. Табиғатты қорғау және экологиялық жауапкершілік қағидаты да қазіргі заман талаптарына жауап береді. Бұл – ұрпақтар сабақтастығын сақтай отырып, тұрақты даму жолын таңдаудың айғағы.
Жаңа қоғамдық шарт
Жаңартылған кіріспе – қалыптасқан мемлекеттің кемелденген кезеңін білдіреді. Егер бұрын Конституцияның басты міндеті тәуелсіздікті құқықтық тұрғыда бекіту болса, қазіргі кезеңде ортақ құндылықтарды нығайту алдыңғы қатарға шықты.
Кіріспеде бекітілген қағидаттар қоғам мен мемлекет арасындағы сенімге негізделген жаңа қоғамдық шартты айқындайды. Онда халық бірлігі, әділдік, заңдылық, жаңғыру және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілік үйлесім тапқан.
Қорытындылай келе, Конституцияның кіріспесі – елдің стратегиялық даму философиясын бейнелейтін рухани-идеялық құжат. Ол Қазақстанның өткенін құрметтей отырып, болашаққа сеніммен қадам басатын, біртұтас әрі жауапты қоғам құруға бағытталғанын көрсетеді.
