Қазақстан Республикасының Конституциясы – ел дамуының құқықтық қаңқасын айқындайтын негізгі заң ғана емес, сонымен қатар қоғамның рухани-идеялық тұғырнамасын қалыптастыратын құжат. Оның кіріспесі мемлекет пен халықтың ортақ мақсат-мүддесін, тарихи жадысы мен болашаққа деген сенімін біріктіретін мәнге ие.
Тарихи негіз және ұлттық бірегейлік
Кіріспеде қазақ жеріндегі өркениет пен мемлекеттіліктің тамыры тереңде жатқаны айқын көрсетілген. Ұлы даладағы мемлекеттердің тарихи сабақтастығы атап өтілуі – тәуелсіз Қазақстанның кездейсоқ қалыптаспағанын, оның заңды тарихи жалғастық екенін білдіреді. Бұл ұлттық бірегейлікті нығайтып, қоғамның өзіндік санасын күшейтеді.
Мемлекеттің біртұтастығы, аумақтық тұтастық пен шекаралардың мызғымастығы туралы қағидалар егемендікті қорғаудың берік құқықтық кепілі болып табылады. Мұндай ұстанымдар ішкі тұрақтылық пен ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Құқық үстемдігі және әділет қағидаты
Жаңартылған кіріспеде «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасы мен «Заң мен тәртіп» қағидаты айқын көрініс тапқан. Бұл мемлекет қызметінің басты бағдары ретінде әділеттілік пен заң үстемдігін бекітеді. Адам құқықтары мен бостандықтарының басымдығының расталуы – құқықтық мемлекет құрудың негізгі шарты.
Қоғамдық келісім, этносаралық және конфессияаралық татулық ел дамуының іргетасы ретінде айқындалған. Қазақстанның көпэтносты құрылымын ескерсек, бұл қағидаттардың маңызы ерекше. Олар тұрақты әрі үйлесімді қоғам қалыптастыруға негіз болады.
Даму басымдықтары және жауапкершілік
Кіріспеде мәдениет, білім, ғылым мен инновация елдің стратегиялық дамуының басым бағыттары ретінде көрсетілген. Бұл – жаһандану дәуірінде бәсекеге қабілетті болудың басты шарты. Сонымен қатар табиғатқа ұқыпты қарау мен экологиялық жауапкершіліктің бекітілуі болашақ ұрпақ алдындағы міндетті білдіреді.
Кіріспедегі құндылықтар тікелей құқықтық санкция жүктемегенімен, олар мемлекеттік саясаттың мазмұнын айқындайтын идеологиялық бағдар қызметін атқарады. Әлемдік конституциялық тәжірибеде де кіріспе ұлттық идея мен қоғамдық келісімнің көрінісі ретінде танылады.
Жаңарған қоғамның көрінісі
Егер тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы кіріспе мемлекеттілікті бекітуге бағытталса, қазіргі нұсқа – кемелденген, жауапты қоғамның бейнесі. Ол халық бірлігін, заңдылықты, әділдікті және жаңғыруды басты құндылық ретінде ұсынады.
Осылайша, Конституция кіріспесі – еліміздің стратегиялық бағытын айқындайтын рухани бағдаршам. Онда өткен тарихқа тағзым мен болашаққа деген сенім тоғысып, ортақ мақсатқа жұмылған біртұтас қоғамның бейнесі қалыптасқан.
