Көктем мезгілі – жаңару мен жылылықтың кезеңі болғанымен, кей уақытта ауа райы күтпеген өзгерістерге ұшырап жатады. Осындай құбылыстардың бірі – халық арасында кеңінен танымал «Құралайдың салқыны». Бұл – мамыр айының орта шенінде байқалатын қысқа мерзімді суыту кезеңі.
«Құралайдың салқыны» атауы табиғатпен тығыз байланысты. Қазақ халқы бұл уақытты киіктердің төлдеу кезеңімен сәйкестендірген. Дәл осы мезгілде ауа райы салқындап, жел күшейіп, жаңбыр жауып, кейде тіпті үсік жүруі мүмкін. Халық даналығында бұл құбылыс табиғаттың тепе-теңдігін сақтайтын заңдылық ретінде қабылданған.
Мамандардың айтуынша, бұл кезеңде атмосфералық фронттардың ауысуы салдарынан ауа температурасы уақытша төмендейді. Күндіз жылы болғанымен, түнде салқын түсіп, температура күрт құбылады. Сондықтан бұл уақыт адамдардың денсаулығына да әсер етуі мүмкін.
Әсіресе, ауыл шаруашылығы үшін «Құралайдың салқыны» маңызды кезеңдердің бірі. Көктемгі егіс жұмыстары жүріп жатқан уақытта орын алатын суық ауа райы жас өскіндерге кері әсерін тигізуі ықтимал. Сол себепті диқандар бұл кезеңге алдын ала дайындалып, қажетті шараларды қолға алады.
Сонымен қатар, дәрігерлер де осы уақытта тұрғындарға сақтық танытуды ұсынады. Ауа райының күрт өзгеруі салдарынан тұмау, суық тию сияқты аурулар жиі кездеседі. Сондықтан жылы киініп, денсаулықты күту маңызды.
Қазақ халқы ертеден-ақ табиғат құбылыстарын бақылап, оған бейімделе білген. «Құралайдың салқыны» – соның бір дәлелі. Бұл тек ауа райының өзгерісі ғана емес, сонымен қатар халықтың табиғатпен үйлесімді өмір сүргенінің белгісі.
Қорытындылай келе, «Құралайдың салқыны» – көктемнің соңғы кезеңіндегі ерекше табиғи құбылыс. Ол қысқа уақытқа созылғанымен, өз әсерін айқын көрсетеді. Сондықтан бұл уақытта сақтық танытып, табиғаттың тосын мінезіне дайын болған жөн.
