Жаңа Конституция жобасы сөз бостандығын демократиялық қоғамның негізгі құндылықтарының бірі ретінде тағы да растайды. Құжатта цензураға тыйым салынатыны айқын көрсетілген. Бұл норма азаматтардың еркін пікір білдіру, ақпарат тарату және қоғамдық мәселелерге ашық қатысу құқығын қорғауға бағытталған.
Сонымен бірге Конституция жобасы сөз бостандығы абсолютті ұғым емес екенін де ескереді. Басқа адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, қоғамдық қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында заңмен белгіленген шектеулердің болуы қарастырылған. Мұндай тәсіл құқықтық мемлекеттерде кеңінен қолданылатын қажеттілік пен тепе-теңдік (соразмерлік) қағидаттарына сәйкес келеді.
Сөз бостандығы мен қоғамдық мүдделер арасындағы теңгерімді сақтауда сот практикасына ерекше рөл беріледі. Даулы жағдайларда нақты шешімді тәуелсіз сот қабылдап, әрбір істі жеке мән-жайына қарай бағалайды. Бұл биліктің біржақты әрекет етуіне жол бермей, құқықтық әділдікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Сонымен қатар жаңа Конституция барлық қоғамдық алаңдаушылықты бірден шешіп беретін немесе саяси пікірталастың орнын басатын құжат емес екені де айқын көрсетіледі. Негізгі заң қоғамдық келіссөздердің орнына дайын шешімдер ұсынбайды. Оның басты міндеті – мемлекет қызметінің негізгі қағидаттарын, билік архитектурасын және мемлекеттік араласудың шектерін белгілеу.
Нақты реттеу тетіктері мен нормалар заңдар деңгейінде және құқық қолдану тәжірибесінде қалыптасады. Осы арқылы Конституция өзінің рамалық сипатын сақтайды: ол бағыт-бағдар береді, бірақ күнделікті саяси немесе әлеуметтік процестерді тікелей басқармайды.
Осы тұрғыда жаңа Конституция жобасы сөз бостандығын қорғау мен мемлекеттік реттеудің арасындағы тепе-теңдікті сақтауға ұмтылады. Бұл құқықтық жүйенің икемділігін арттырып, қоғамдағы пікір алуандығын заң шеңберінде дамытуға мүмкіндік береді.
Қорытындылай келе, Конституция – бұл дайын жауаптар жиынтығы емес, ортақ ережелер жүйесі. Ол азаматтар мен мемлекет арасындағы өзара іс-қимылдың шекарасын белгілеп, сөз бостандығының негізін қалайды. Ал осы қағидаттардың нақты іске асуы заңнаманың сапасы мен сот тәжірибесінің әділдігіне тікелей байланысты.
