Соңғы жылдары Қазақстанда күтілетін өмір сүру ұзақтығының тұрақты өсуі байқалып отыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша бұл көрсеткіш 75,97 жасқа жетіп, ел тарихындағы ең жоғары деңгей ретінде тіркелді. Бұл – тәуелсіздік жылдарындағы әлеуметтік-экономикалық реформалар мен денсаулық сақтау саласындағы жүйелі өзгерістердің нақты нәтижесі.
1990-жылдардың басында елдегі әлеуметтік-экономикалық қиындықтар халық денсаулығына кері әсерін тигізгені белгілі. 2001 жылы күтілетін өмір сүру ұзақтығы 65,6 жасқа дейін төмендеді. Алайда 2000-жылдардың ортасынан бастап жағдай біртіндеп жақсарып, 2011 жылы 68,98 жасқа, ал 2021 жылы 70,23 жасқа дейін өсті. Бұл кезеңде ана мен бала денсаулығын қорғау, алғашқы медициналық-санитарлық көмекті дамыту және аурулардың алдын алу бағытында ауқымды бағдарламалар іске асырылды.
Өмір сүру ұзақтығының артуына әсер еткен негізгі факторлардың бірі – инфекциялық емес аурулардың алдын алу және олармен күрес шараларының күшеюі. Мемлекет жүрек-қан тамырлары аурулары, онкологиялық дерттер мен диабетті ерте анықтау және тиімді емдеу бағытында кешенді саясат жүргізіп келеді. Нәтижесінде, 2025 жылы Қазақстан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Еуропалық өңірінде инфекциялық емес аурулардан болатын өлім-жітімді 25%-ға төмендеткен елдердің қатарына кірді.
Сонымен қатар, халықтың өмір сүру сапасының жақсаруы да маңызды рөл атқарды. Таза ауызсуға қолжетімділіктің артуы, дұрыс тамақтану мәдениетінің қалыптасуы, бұқаралық спорттың дамуы және экологиялық жағдайды жақсарту бағытындағы шаралар жалпы денсаулық көрсеткіштеріне оң әсер етті.
Дегенмен, сарапшылар бұл жетістіктермен шектеліп қалмай, жаңа сын-қатерлерге назар аудару қажеттігін атап өтеді. Халықтың қартаюы, созылмалы аурулардың таралуы және урбанизация үдерістері денсаулық сақтау жүйесіне қосымша жүктеме түсіруде.
Осыған байланысты Қазақстан Үкіметі 2029 жылға дейінгі денсаулық сақтауды дамыту тұжырымдамасы аясында өмір сүру ұзақтығын 77 жасқа дейін жеткізуді мақсат етіп отыр. Бұл үшін цифрлық медицинаны дамыту, профилактикалық тексерулерді кеңейту және медицина қызметкерлерінің біліктілігін арттыру бағытындағы жұмыстар жалғасады.
Жалпы алғанда, Қазақстандағы өмір сүру ұзақтығының артуы – елдің әлеуметтік дамуының маңызды көрсеткіші. Алдағы жылдары бұл оң үрдісті сақтап, нығайту мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болмақ.
